De naam Lawrence of Arabia duikt af en toe in op in onze Jordanië reizen. Dus vraag je je misschien af: wie is die Lawrence of Arabia?
Wie is Lawrence of Arabia?
Thomas Edward Lawrence heeft als jongetje mogelijk wel gedroomd van avonturen als Lawrence of Arabia, maar waarschijnlijk niet gedacht dat ze ook werkelijkheid zouden worden. T. E. Lawrence (in 1888 in Wales geboren) had aanvankelijk vooral belangstelling voor geschiedenis. Tijdens zijn studie aan Oxford ontstaat interesse voor het Midden-Oosten. Dus gaat de jonge student Lawrence er naartoe om archeologisch onderzoek te doen. En passant leert hij wat lokale talen. Waarom niet, toch? Het komt hem later allemaal van pas als hij wordt benaderd door de Britse geheime dienst.
In 1914 begint de Eerste Wereldoorlog en vecht Groot-Brittannië tegen het Ottomaanse Rijk, dat aan de kant van Duitsland staat. Omdat Lawrence kennis heeft van de regio, de taal spreekt en er ook werkelijk al geweest is, wordt hij naar het Midden-Oosten gestuurd om inlichtingen in te winnen en een diplomatieke rol te spelen.
Wie is Hoessein bin Ali?
We introduceren nog een hoofdrolspeler. Hoessein bin Ali (1853–1931) is de zeer invloedrijke sjarief en emir van Mekka. Mekka hoort dan bij het Ottomaanse Rijk, maar Hoessein bin Ali streeft naar een onafhankelijke Arabisch staat en wordt de belangrijkste politieke leider achter de Arabische Opstand die in 1916 begint. De Arabische Opstand komt voor de Britten gelegen, want -zoals gezegd- het Ottomaanse Rijk steunt Duitsland, de vijand van het vrije westen.
Faisal is een van de zonen van Hoessein bin Ali. Hij leert Lawrence kennen en ze werken samen in de strijd tegen het Ottomaanse Rijk. Faisal leidt de fysieke strijd tegen de Ottomanen, Lawrence vormt als Brits officier de verbinding tussen de Britten en Faisals Arabische strijdkrachten.
Waarom is Lawrence of Arabia zo bekend?
De mythe rond Lawrence of Arabia is gevormd door een boek en een film. Dit is een belangrijk moment: Lawrence trekt samen met Faisal en zijn leger door de woestijn naar de kuststad Aqaba in het zuiden van Jordanië om de Ottomanen (voor hen onverwacht) in de rug aan te vallen. Deze gebeurtenis is het zaadje voor de mythevorming. Het beeld uit de latere film waarin Lawrence of Arabia per kameel door de woestijn trekt, is niet meer van je netvlies te krijgen zodra je de film hebt gezien.
Wetenschapper en officier Thomas Edward Lawrence schrijft een meeslepend boek over zijn ervaringen, Seven Pillars of Wisdom. Het boek verschijnt voor het eerst in kleine oplage in 1926. Hij beschrijft niet alleen zijn ervaringen als officier, maar heeft veel oog voor de lokale bevolking en de Arabische cultuur. Het valt Lawrence veel later dan ook rauw op zijn dak als blijkt dat de Britten en de Fransen zelf het Midden-Oosten willen besturen, terwijl Lawrence echt gelooft in de Arabische onafhankelijkheid.
Lawrence draagt graag Arabische kleding en stimuleert zo (bewust of onbewust) de mythevorming rond zijn persoon. Zijn boek en opvallende verschijning zijn een dankbaar onderwerp voor de kranten in Groot-Brittannië. Het lijkt een kwestie van tijd voordat er een film over hem wordt gemaakt. Die verschijnt in 1962: Lawrence of Arabia. De vertelling is lang (meer dan 3 uur) en groots (letterlijk in breedbeeld). Lawrence of Arabia wordt neergezet als een moedige, mysterieuze maar briljante held. De film is wereldwijd een succes en wint 7 Oscars, waaronder die voor beste film.
Thomas Edward Lawrence heeft nooit geweten van de film. Hij overlijdt, 46 jaar oud, door een motorongeluk in 1935. Hij is dan al een tijd verdwenen uit het openbare leven. Op de Vredesconferentie van Parijs in 1919 lobbyt hij nog voor de Arabische zaak, maar als steeds meer blijkt dat de Westerse landen er geen boodschap aan hebben, accepteert hij zijn verlies. Hij werkt nog wel voor het Britse leger, maar onder andere namen.
